Artykuły

Obowiązek alimentacyjny między rozwiedzionymi małżonkami został uregulowany w art. 60 kro, zgodnie z którym:

§  1. Małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i który znajduje się w niedostatku, może żądać od drugiego małżonka rozwiedzionego dostarczania środków utrzymania w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego.

§  2. Jeżeli jeden z małżonków został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia, a rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego, sąd na żądanie małżonka niewinnego może orzec, że małżonek wyłącznie winny obowiązany jest przyczyniać się w odpowiednim zakresie do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb małżonka niewinnego, chociażby ten nie znajdował się w niedostatku.

§  3. Obowiązek dostarczania środków utrzymania małżonkowi rozwiedzionemu wygasa w razie zawarcia przez tego małżonka nowego małżeństwa. Jednakże gdy zobowiązanym jest małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za winnego rozkładu pożycia, obowiązek ten wygasa także z upływem pięciu lat od orzeczenia rozwodu, chyba że ze względu na wyjątkowe okoliczności sąd, na żądanie uprawnionego, przedłuży wymieniony termin pięcioletni.

 

Powyższy przepis wyróżnia tzw. „zwykły” (§1) oraz tzw. „rozszerzony” (§2) obowiązek alimentacyjny między rozwiedzionymi małżonkami.

 

Zwykły obowiązek alimentacyjny

 

W przypadku zwykłej postaci obowiązku alimentacyjnego, małżonek może żądać alimentów, jeżeli znajduje się w niedostatku i nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia. Osobą uprawnioną do otrzymania alimentów może być zatem małżonek niewinny bądź współwinny.

Pojęcie niedostatku jest natomiast względne. Nie odnosi się ono do takiego tylko stanu, gdy uprawniony do alimentacji nie ma żadnych środków utrzymania, lecz określa także i taką sytuację materialną osoby uprawnionej, gdy nie może ona w pełni zaspokoić swych usprawiedliwionych potrzeb (orzeczenie SN z 29 września 1958 r., 2 CR 817/57, OSPiKA 1959/11).

 

Rozszerzony obowiązek alimentacyjny

 

W przypadku rozszerzonej postaci obowiązku alimentacyjnego, małżonek niewinny może żądać alimentów od małżonka wyłącznie winnego, jeżeli rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie jego sytuacji materialnej, chociażby nie znajdował się w niedostatku.

Dla oceny, czy warunek ten został spełniony i rzeczywiście nastąpiło takie pogorszenie, istotne jest porównanie każdorazowej sytuacji materialnej małżonka niewinnego, w jakiej znalazł się on wskutek orzeczenia rozwodu, z sytuacją, w jakiej znajdowałby się, gdyby rozwodu nie orzeczono i gdyby pożycie małżonków funkcjonowało prawidłowo.

Pogorszenie sytuacji materialnej byłego małżonka, domagającego się zasądzenia alimentów, może polegać na zmniejszeniu ilości środków pozostających do dyspozycji małżonka niewinnego, jak również na zwiększeniu się jego usprawiedliwionych potrzeb. Należy jednak pamiętać, iż pogorszenie to musi wystąpić na skutek rozwodu.

 

Czas trwania obowiązku

 

            Obowiązek dostarczania środków utrzymania małżonkowi rozwiedzionemu wygasa w razie zawarcia przez tego małżonka nowego małżeństwa. Nadto, gdy zobowiązanym jest małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za winnego rozkładu pożycia, obowiązek ten wygasa także po upływie 5 lat od orzeczenia rozwodu, chyba że ze względu na wyjątkowe okoliczności sąd, na żądanie uprawnionego, przedłuży wymieniony termin 5-letni. Owe wyjątkowe okoliczności muszą jednak powstać przed upływem 5 lat od orzeczenia rozwodu.