Artykuły

Władza rodzicielska obejmuje w szczególności obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz do wychowania dziecka, z poszanowaniem jego godności i praw. Przysługuje ona obojgu rodzicom i winna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny.

Art. 111 kro wskazuje, kiedy można pozbawić rodzica władzy rodzicielskiej nad dzieckiem. Zgodnie z tym przepisem:

§  1. Jeżeli władza rodzicielska nie może być wykonywana z powodu trwałej przeszkody albo jeżeli rodzice nadużywają władzy rodzicielskiej lub w sposób rażący zaniedbują swe obowiązki względem dziecka, sąd opiekuńczy pozbawi rodziców władzy rodzicielskiej. Pozbawienie władzy rodzicielskiej może być orzeczone także w stosunku do jednego z rodziców.

§  1a. Sąd może pozbawić rodziców władzy rodzicielskiej, jeżeli mimo udzielonej pomocy nie ustały przyczyny zastosowania art. 109 § 2 pkt 5, a w szczególności gdy rodzice trwale nie interesują się dzieckiem.

§  2. W razie ustania przyczyny, która była podstawą pozbawienia władzy rodzicielskiej, sąd opiekuńczy może władzę rodzicielską przywrócić.

 

            Przesłanki pozbawienia władzy rodzicielskiej

 

            Wśród przesłanek umożliwiających pozbawienie władzy rodzicielskiej wyróżnić zatem można:

  1. trwałą przeszkodę w wykonywaniu władzy rodzicielskiej,
  2. nadużywanie władzy rodzicielskiej,
  3. rażące zaniedbywanie obowiązków względem dziecka,
  4. nieustanie przyczyn umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej mimo udzielonej rodzicom pomocy, w szczególności trwałe nieinteresowanie się dzieckiem.

            Trwała przeszkoda w wykonywaniu władzy rodzicielskiej

 

Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 2 czerwca 200 roku (II CKN 960/00), wskazał, iż przez trwałą przeszkodę uniemożliwiającą wykonywanie władzy rodzicielskiej należy rozumieć taki układ stosunków, który wyłącza sprawowanie przez rodziców władzy rodzicielskiej na stałe w tym sensie, że albo według rozsądnego przewidywania nie można ustalić czasu trwania tego układu, albo że układ ten będzie istniał przez długi czas. Za trwałą przeszkodę można uznać np. odbywanie kilkuletniej kary pozbawienia wolności, chorobę psychiczną, zaginięcie rodzica, jego wyjazd na stałe za granicę, czy też bardzo ciężką i długotrwałą chorobę, która uniemożliwia wykonywanie władzy rodzicielskiej.

 

Nadużywanie władzy rodzicielskiej lub rażące zaniedbywanie obowiązków względem dziecka

 

            Nadużywanie władzy rodzicielskiej oraz rażące zaniedbywanie obowiązków względem dziecka dotyczą zawinionego naruszania obowiązków rodzicielskich. Nadużywanie władzy rodzicielskiej zachodzi także wówczas, gdy postępowanie rodzica obiektywnie wywiera destruktywny wpływ na proces wychowania i rozwoju psychicznego dziecka, choćby nie było to związane z subiektywnym, negatywnym nastawieniem rodzica wobec dziecka (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 września 2000 r., I CKN 931/00). Jeżeli chodzi natomiast o rażące zaniedbywanie przez rodziców ich obowiązków względem dziecka, to należy zaznaczyć, iż muszą to być zaniedbania poważne lub zaniedbania o mniejszej wadze, ale które cechuje uporczywość, niepoprawność i nasilenie złej woli. Do przyczyn pozbawienia władzy rodzicielskiej zaliczyć przykładowo można: nadużywanie alkoholu przez rodziców, ich rozwiązły tryb życia, uprawianie przestępczego procederu, uchylanie się od świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, stosowanie kar cielesnych wobec dziecka, nakłanianie dziecka do przestępczego procederu, zmuszanie dziecka do nadmiernej pracy, wychowywanie dziecka we wrogości do drugiego z rodziców, znęcanie się fizyczne bądź psychiczne nad małoletnim, rozpijanie dziecka, czy porzucenie małoletniego.

 

            Pozbawienie władzy rodzicielskiej może być orzeczone wobec każdego z rodziców, jak również wobec tylko jednego z nich. W razie ustania przyczyny, która była podstawą pozbawienia władzy rodzicielskiej, sąd opiekuńczy może władzę rodzicielską przywrócić.

            Pamiętać jednak należy, iż pomimo pozbawienia rodzica władzy rodzicielskiej, nadal ma on prawo do kontaktów z dzieckiem i nie ustaje jego obowiązek alimentacyjny względem tegoż dziecka.