Artykuły

Na wstępie warto zaznaczyć, iż uzyskanie rozwodu jest możliwe tylko wówczas, gdy między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia. Sąd w wyroku rozwodowym rozstrzyga wiele kwestii odnoszących się do małżonków, ich małoletnich dzieci, czy majątku.

 

Każdy wyrok rozwodowy zawiera bowiem elementy obligatoryjne, czyli takie, które muszą znaleźć się w sentencji wyroku, ale może także zawierać elementy fakultatywne, jeżeli którakolwiek ze stron złoży stosowny wniosek.

 

Obligatoryjne elementy wyroku rozwodowego

 

Do obligatoryjnych elementów wyroku rozwodowego należą:

 

Wina w rozkładzie pożycia

 

Orzekając rozwód sąd orzeka, czy i który z małżonków ponosi winę rozkładu pożycia. W sentencji wyroku rozwodowego sąd stwierdza zatem, że rozwód nastąpił z winy obu stron lub jednego z małżonków albo bez ich winy.

Wyjątkiem jest sytuacja, kiedy małżonkowie zgodnie wnoszą o nieorzekanie o winie. W tym wypadku sąd zaniecha orzekania o winie, a skutki następują takie, jak gdyby żaden z małżonków nie ponosił winy.

 

Władza rodzicielska nad małoletnim dzieckiem

 

W wyroku orzekającym rozwód sąd rozstrzyga także o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków. Sąd uwzględnia pisemne porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka.

W braku porozumienia, sąd, uwzględniając prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców, rozstrzyga o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka, jeżeli dobro dziecka za tym przemawia.

 

Kontakty z dzieckiem

 

Kolejnym obligatoryjnym elementem wyroku rozwodowego jest uregulowanie kontaktów z dzieckiem. Również w tym przypadku sąd uwzględnia porozumienie małżonków co do sposobu utrzymywania kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka. W braku takiego porozumienia, to sąd rozstrzygnie o kontaktach z dzieckiem.

Na zgodny wniosek stron sąd nie orzeka o utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem.

 

Koszty utrzymania i wychowania dziecka (alimenty)

 

W wyroku rozwodowym sąd orzeka także, w jakiej wysokości każdy z małżonków jest obowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka.Podkreślić w tym miejscu należy, iż zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Nadto,  wykonanie obowiązku alimentacyjnego względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie albo wobec osoby niepełnosprawnej może polegać w całości lub w części na osobistych staraniach o utrzymanie lub o wychowanie uprawnionego; w takim wypadku świadczenie alimentacyjne pozostałych zobowiązanych polega na pokrywaniu w całości lub w części kosztów utrzymania lub wychowania uprawnionego.

 

Sposób korzystania ze wspólnego mieszkania

 

Jeżeli małżonkowie zajmują wspólne mieszkanie, sąd w wyroku rozwodowym orzeka także o sposobie korzystania z tego mieszkania przez czas wspólnego w nim zamieszkiwania rozwiedzionych małżonków.

 

Fakultatywne elementy wyroku rozwodowego

 

Z kolei do fakultatywnych elementów wyroku rozwodowego zaliczamy:

 

Alimenty na małżonka

 

W wyroku rozwodowym sąd może także zasądzić alimenty na rzecz byłego małżonka po rozwodzie. Koniecznym jest wówczas złożenie stosownego wniosku w tym zakresie i zaistnienie ustawowych przesłanek.

Małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i który znajduje się w niedostatku, może bowiem żądać od drugiego małżonka rozwiedzionego dostarczania środków utrzymania w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego.

Jeżeli natomiast jeden z małżonków został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia, a rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego, sąd na żądanie małżonka niewinnego może orzec, że małżonek wyłącznie winny obowiązany jest przyczyniać się w odpowiednim zakresie do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb małżonka niewinnego, chociażby ten nie znajdował się w niedostatku.

 

Podział majątku wspólnego

 

Na wniosek jednego z małżonków sąd może w wyroku orzekającym rozwód dokonać podziału majątku wspólnego, jeżeli przeprowadzenie tego podziału nie spowoduje nadmiernej zwłoki w postępowaniu.

 

Eksmisja małżonka

 

W wypadkach wyjątkowych, gdy jeden z małżonków swym rażąco nagannym postępowaniem uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie, sąd może nakazać jego eksmisję na żądanie drugiego małżonka.

 

Podział wspólnego mieszkania albo przyznanie mieszkania jednemu z małżonków

 

Na zgodny wniosek stron sąd może w wyroku orzekającym rozwód orzec również o podziale wspólnego mieszkania albo o przyznaniu mieszkania jednemu z małżonków, jeżeli drugi małżonek wyraża zgodę na jego opuszczenie bez dostarczenia lokalu zamiennego i pomieszczenia zastępczego, o ile podział bądź jego przyznanie jednemu z małżonków są możliwe.